Skąd pochodzili Twoi przodkowie

«Mohylew» w starym dokumencie może oznaczać miasto, powiat albo całą gubernię. Oto jak rozpoznać, o które chodzi, i gdzie to miejsce leży dziś.

Gubernia mohylewska powstała po pierwszym rozbiorze Rzeczypospolitej w 1772 roku i istniała do 1919 roku. Wcześniej ziemie te przez wieki należały do Wielkiego Księstwa Litewskiego. Według spisu z 1897 roku gubernia liczyła około 1,7 miliona mieszkańców, a co ósmy z nich był Żydem. Jej terytorium leży dziś głównie w obwodzie mohylewskim na Białorusi, a częściowo w obwodach witebskim i homelskim.

Jedenaście powiatów guberni mohylewskiej

Gubernia dzieliła się na jedenaście powiatów, czyli ujezdów. Każdy nosił nazwę swojego głównego miasta:

Powiat (ujezd)	Główne miasto	Dziś
Mohylew	Mohylew	obwód mohylewski, Białoruś
Bychów	Bychów	obwód mohylewski, Białoruś
Czausy	Czausy	obwód mohylewski, Białoruś
Czeryków	Czeryków	obwód mohylewski, Białoruś
Horki	Horki	obwód mohylewski, Białoruś
Klimowicze	Klimowicze	obwód mohylewski, Białoruś
Mścisław	Mścisław	obwód mohylewski, Białoruś
Orsza	Orsza	obwód witebski, Białoruś
Sienno	Sienno	obwód witebski, Białoruś
Rohaczów	Rohaczów	obwód homelski, Białoruś
Homel	Homel	obwód homelski, Białoruś

Częsta pułapka: Bobrujsk, dziś duże miasto obwodu mohylewskiego, w czasach carskich należał do guberni mińskiej. Jeśli Twoja rodzina pochodziła z Bobrujska, szukaj dokumentów pod Mińskiem, nie pod Mohylewem.

Jak zapisywano nazwy

To samo miejsce może występować w kilku zapisach, zależnie od tego, kto i w jakim języku je notował. Szukaj wszystkich:

• Mohylew, Mogilew, Mogilev, Mahilou, a w źródłach w jidysz Molev;
• Bychów, Bykhov, Byhov, Bichov;
• Czausy, Chausy, Chaussy, Chavusy;
• Mścisław, Mstislavl, Mstsislau, w jidysz Amtchislav.

Urzędnicy na Ellis Island czy w porcie w Buenos Aires zapisywali to, co usłyszeli. Obco brzmiąca nazwa miejscowości może być po prostu akcentem zamienionym na litery.

Od czego zacząć poszukiwania

Większość dokumentów guberni mohylewskiej przechowuje Narodowe Archiwum Historyczne Białorusi w Mińsku i archiwum obwodowe w Mohylewie. Z domu można zacząć od dużych baz internetowych:

• Geneteka Polskiego Towarzystwa Genealogicznego, z indeksami metryk katolickich, przydatna, jeśli przodkowie byli katolikami;
• JewishGen, z działem białoruskim i stronami miasteczek regionu mohylewskiego;
• FamilySearch, gdzie są zmikrofilmowane księgi metrykalne i spisy ludności z regionu;
• Centralna Baza Nazwisk Ofiar Szoa Instytutu Yad Vashem, dla krewnych, którzy zostali i zginęli w czasie II wojny światowej.

Bieżące wiadomości z tych miejscowości publikuje niezależny portal Mogilev.media, z każdego rejonu obwodu mohylewskiego, po rosyjsku i białorusku.

Najczęstsze pytania o przodków z Mohylewa

Krótkie odpowiedzi o guberni, powiatach, zapisie nazw, Bobrujsku i miejscu przechowywania dokumentów.

Czy gubernia mohylewska to to samo co dzisiejszy obwód mohylewski?

Nie do końca. W większości tak, ale Orsza i Sienno leżą dziś w obwodzie witebskim, a Rohaczów i Homel w homelskim.

W dokumencie rodzinnym jest tylko «Mohylew». O jakie miejsce chodzi?

Może to być miasto, powiat albo cała gubernia. Szukaj drugiej nazwy miejscowości w innych dokumentach, na przykład w aktach naturalizacji albo na nagrobkach.

Dlaczego nie mogę znaleźć miejscowości przodków w żadnym zapisie?

Sprawdź transliteracje z rosyjskiego, polskiego, niemieckiego i jidysz. Urzędnicy za granicą często zapisywali nazwę tak, jak ją usłyszeli.

Czy Bobrujsk należał do guberni mohylewskiej?

Nie. W czasach carskich Bobrujsk należał do guberni mińskiej, więc jego dokumenty są zapisane pod Mińskiem.

Gdzie przechowywane są oryginalne dokumenty?

Głównie w Narodowym Archiwum Historycznym Białorusi w Mińsku i w archiwum obwodowym w Mohylewie. Wiele z nich jest też zmikrofilmowanych w FamilySearch.